Is koelvloeistof van een koelkast giftig?

Je staat er vaak niet zo bij stil, maar een koelkast is best een bijzonder apparaat. Er zit een behoorlijk stukje techniek in verborgen, waardoor jouw etenswaren en drankjes lekker koel blijven. Een belangrijk onderdeel van die techniek is koelvloeistof. 

Koelvloeistof helpt de warmte uit de koelkast af te voeren. Hierdoor blijft de temperatuur binnenin laag. Deze vloeistof stroomt door buizen die helemaal zijn afgesloten. Je merkt hier in het dagelijks gebruik dus niets van.

Maar is deze koelvloeistof eigenlijk giftig? En wat moet je doen wanneer jouw koelkast deze vloeistof lekt? In dit artikel bespreken we deze twee vragen, zodat je precies weet wat je moet doen als dit gebeurt.

Heeft elke koelkast koelvloeistof?

Voordat je denkt dat iedere koelkast gebruikmaakt van koelvloeistof, is het goed om te weten dat dit afhangt van het type koelkast. Verreweg de meeste koelkasten zijn zogenaamde compressorkoelkasten. Deze koelkast staat waarschijnlijk ook bij je thuis, en je kunt ze meestal wel herkennen door het zachte brommende geluid dat dit apparaat maakt. Compressorkoelkasten beschikken altijd over koelvloeistof, ook wel koudemiddel genoemd. Zonder deze koelvloeistof kan deze koelkast niet koelen.

Het tweede type koelkast is de absorptiekoelkast. Deze koelkast zie je vaak terug in campers, caravans en bootjes. Deze koelkasten, soms ook mini koelkasten werken qua koeltechniek anders dan compressorkoelkasten, maar maken ook gebruik van koelvloeistof in een gesloten systeem.

Maar toch is er één uitzondering, en dan zijn thermo-elektrische koelkasten. Deze apparaten werken met een elektrisch element en hebben geen koelvloeistof.

Welke koelvloeistoffen zijn er allemaal?

Er worden verschillende soorten koelvloeistoffen gebruikt in koelkasten. Welke koelvloeistof wordt gebruikt, hangt af van het type koelkast en het bouwjaar. In moderne koelkasten zijn de meest voorkomende koelvloeistoffen veilig bij normaal gebruik.

Een veelvoorkomende koelvloeistof is R600a. Deze kom je het meeste tegen bij productspecificaties van koelkasten. R600a wordt ook wel isobutaan genoemd. Deze stof zorgt ervoor dat warmte uit de koelkast wordt weggevoerd om de binnenkant koud te houden. Het voordeel van R600a is dat het een natuurlijke koelvloeistof is. Dit betekent dat dit beter voor het milieu is dan oudere koelmiddelen.

Daarnaast bestaat er de koelvloeistof R134a. Deze stof zit voornamelijk in oudere koelkasten. Deze stof wordt meestal niet direct gezien als giftig, maar kan wel gevaarlijk zijn als je er veel van inademt. In kleine slecht geventileerde ruimtes kan het zuurstof verdringen.

Bij absorptiekoelkasten wordt vaak gebruik gemaakt van ammoniak (NH₃). Deze koelkasten kom je dus vaak tegen in campers, caravans en boten. Het systeem werkt zonder compressor en maakt gek genoeg gebruik van warmte om te koelen. De ammoniak zit hierbij in een gesloten circuit in samenspel met water en een extra gas. Zolang alles gewoon nog heel is, is er niets om je zorgen over te maken. Maar begint je koelkast eenmaal te lekken, dan is ammoniak wel een stof om voorzichtig mee te zijn.

Wat moet je doen bij lekkage van koelvloeistof?

Vermoed je dat je koelkast koelvloeistof lekt? In zulke gevallen is het slim om meteen rustig en veilig hiermee om te gaan. Veel fabrikanten melden in hun veiligheidsbladen vaak dezelfde adviezen. Ventileer, haal de stroom eraf en vermijd vonken of vuur.

Ventileer je ruimte goed

Zet het liefst je ramen en deuren zo gauw mogelijk open, zodat de lucht snel ververst wordt. Bij koelkasten met R600a wordt dit vaak aanbevolen.

Zet de koelkast uit en verwijder de stekker

Nadat je de eerste stap hebt uitgevoerd, haal je de stekker uit het stopcontact. Ook belangrijk is om geen apparaten aan- of uit te zetten wanneer je een lichte of sterke gaslucht ruikt. Ventileer dan eerst goed je ruimte om het risico op een vonkje te voorkomen.

Vermijd open vuur of vonken

Omdat je met gassen en brandbare vloeistoffen te maken hebt is het gevaarlijk om met aanstekers, kaarsen of sigaretten in de buurt te staan. Vooral bij R600a (isobutaan) is dit extra belangrijk. Deze stof is namelijk brandbaar. Dit wordt daarom ook vrijwel altijd aangegeven bij koelkasthandleidingen.

Ga vooral niet zelf sleutelen

Het is heel belangrijk te weten dat je vooral niet zelf moet gaan sleutelen aan de koelkast. Dit moet altijd gedaan worden door een koelkastexpert of servicetechnicus. Ga na of je contactgegevens kunt vinden van de fabrikant, of bel een koelmonteur. Is je koelkast al oud of wil je hem toch vervangen? Lever hem dan in bij de milieustraat of via de winkel waar je een nieuwe koopt.

Krijg je klachten?

Krijg je klachten zoals duizeligheid, benauwdheid of heftig prikkelende ogen/keel of misselijkheid? Ga dan vooral zo snel mogelijk naar buiten en zoek frisse lucht. Bel altijd hulpdiensten wanneer je denkt dat er direct gevaar is of als iemand ernstig benauwd is.